Tụt huyết áp – nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị dứt điểm

0

Tụt huyết áp ắt hẳn là một khái niệm không còn xa lạ gì đối với con người ngày nay. Nhưng nguyên nhân dẫn đến chứng bệnh này là gì? Nó có nguy hiểm không? Biểu hiện như thế nào? Cách điều trị ra sao?… Không phải ai cũng tự mình trả được tất cả những câu hỏi ấy! Hãy cùng Gia Đình Khỏe tìm hiểu thêm về chứng bệnh quen mà lạ này nhé.

tụt huyết áp là gì
Tìm hiểu về căn bệnh tụt huyết áp

Nội dung bài viết

Khái quát về bệnh tụt huyết áp (huyết áp thấp)

Tụt huyết áp nghĩa là gì?

Y học giải thích, khi áp lực của máu tác động lên thành động mạch đột ngột bị giảm xuống thì được gọi là hiện tượng tụt huyết áp. Hệ quả của việc huyết áp xuống thấp là lưu lượng máu tuần hoàn đến các cơ quan như tim, thận, não… cũng bị giảm sút đột ngột. Người bị hạ huyết áp do đó sẽ gặp các hiện tượng như xây sẩm mặt mày, choáng váng, chóng mặt, ngất xỉu….

Bệnh huyết áp thấp nghĩa là gì?

Thực ra vì một nguyên do nào đó, hiện tượng huyết áp xuống thấp đôi khi vẫn xảy ra ở người khỏe mạnh bình thường. Vậy khi nào thì hiện tượng hạ huyết áp được coi là đã phát triển thành bệnh huyết áp thấp (hay bệnh tụt huyết áp)? Hiểu một cách nôm na thì đó là khi huyết áp thường xuyên bị giảm xuống đột ngột như đã mô tả ở trên, có kèm theo các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, mệt mỏi…

tụt huyết áp phải làm gì
Hiện tượng tụt huyết áp

Bài viết hữu ích: 

Chỉ số hạ huyết áp là bao nhiêu?

Một người khỏe mạnh bình thường sẽ có chỉ số huyết áp như sau:

  • Huyết áp tâm thu (mmHg): Khoảng 100 đến dưới 140
  • Huyết áp tâm trương (mmHg): Khoảng 60 đến dưới 90

Một người được coi là đã bị hạ huyết áp nếu chỉ số huyết áp của người đó bằng hoặc nhỏ hơn 90/60, cụ thể như sau:

  • Huyết áp tâm thu (mmHg): Bằng, hoặc thấp hơn 90
  • Huyết áp tâm trương (mmHg): Bằng, hoặc thấp hơn 60

(Chỉ số trên mang tính tương đối, vì cách phân loại huyết áp chính xác nhất còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố: Bệnh tật, tuổi tác… Cách tốt nhất để biết mình có bị tụt huyết áp hay không chính là đi khám bác sĩ)

chỉ số huyết áp
Khi chỉ số huyết áp giảm xuống bằng, hoặc nhỏ hơn 90/60 thì được coi là bị tụt huyết áp

Các kiểu tụt huyết áp thường gặp

Các bác sĩ chuyên khoa có rất nhiều cách để phân loại các kiểu tụt huyết áp, tùy theo nguyên nhân, biểu hiện, đối tượng… và nhiều yếu tố khác. Tuy nhiên, một số kiểu phổ biến thường gặp có thể kể đến như sau:

Tụt huyết áp nguyên phát

  • Đối tượng thường bị: Phổ biến ở phụ nữ, lứa tuổi 20 – 40
  • Biểu hiện: Có thể không thấy các triệu chứng hoa mắt, chóng mặt, đau đầu… nhưng khi đo thì nhận được chỉ số huyết áp thấp mà không phát hiện bệnh khác.
  • Nguyên nhân: Suy nhược cơ thể

Tụt huyết áp theo tư thế

  • Đối tượng thường bị: Phổ biến ở người cao tuổi (thường là trên 65 tuổi)
  • Biểu hiện: Đang nằm, hoặc ngồi mà đột ngột đứng lên thì bị choáng váng, xây sẩm, thậm chí ngất xỉu…
  • Nguyên nhân: Khi đứng lên, lực hấp dẫn khiến cho máu dồn xuống chân. Khi đó, cơ thể phải phản ứng lại bằng cách tăng co bóp tim để đẩy máu lên não. Ở những người bị huyết áp thấp tư thế thì phản ứng này của cơ thể không hoạt động tốt lắm (do cơ thể mất nước, nằm trên giường quá lâu, do mang bầu, do bị bệnh tiểu đường, bệnh tim, giãn tĩnh mạch chân, rối loạn thần kinh…), dẫn đến dễ bị tụt huyết áp khi đứng lên đột ngột.

Tụt huyết áp do các tín hiệu thần kinh bị sai

  • Đối tượng thường bị: Phổ biến ở người trẻ tuổi
  • Biểu hiện: Huyết áp giảm đột ngột khi phải đứng lâu
  • Nguyên nhân: Khi phải đứng quá lâu, huyết áp sẽ giảm do máu dồn về chân. Khi ấy, để không bị tụt huyết áp, các dây thần kinh trong tâm thất trái của tim sẽ truyền tín hiệu cho não để cơ thể điều chỉnh tăng huyết áp lên. Nhưng, ở một số người, tim và não không “ăn khớp” với nhau trong việc truyền tín hiệu, dẫn đến việc não “hiểu lầm” và lại giảm huyết áp xuống.

Tụt huyết áp sau ăn

  • Đối tượng thường bị: Phổ biến ở người cao tuổi
  • Biểu hiện: Hạ huyết áp đột ngột sau các bữa ăn.
  • Nguyên nhân: Sau khi ăn, một lượng máu lớn cần được kéo về hệ tiêu hóa, cũng tương tự như máu kéo về chân khi đứng vậy. Khi ấy, cơ thể cần tăng nhịp tim và co thắt mạch máu để duy trì huyết áp. Tuy nhiên, cơ chế này ở một số người không được tốt.

Tụt huyết áp triệu chứng

  • Đối tượng thường bị: Những người mắc các bệnh tim mạch, bệnh nội tiết và các bệnh lý hay thương tổn khác gây mất máu, mất nước và điện giải.
  • Biểu hiện: Giống như những người bị bệnh huyết áp thấp bình thường khác.

Các biểu hiện tụt huyết áp

nguyên nhân bị tụt huyết áp
Hiện tượng tụt huyết áp để lại rất nhiều biểu hiện khác nhau

Hạ huyết áp không phải là một hiện tượng khó nhận biết. Các triệu chứng của tụt huyết áp có rất nhiều, với nhiều mức độ khác nhau, cụ thể:

  • Tâm trạng thay đổi theo hướng tệ đi;
  • Đói bụng;
  • Hoa mắt, chóng mặt, cảm giác như mọi thứ ở gần đang xoay tròn xung quanh mình;
  • Thở dốc, tim đập nhanh, mọi thứ tối sầm;
  • Buồn nôn, buồn đi vệ sinh liên tục;
  • Cơ thể mất thăng bằng và ngất xỉu. Đây là dấu hiệu tụt huyết áp ở mức độ khá nặng;
  • Mệt mỏi, bủn rủn tay chân, cơ thể thiếu sức sống;
  • Thân nhiệt giảm đột ngột, cảm thấy lạnh và run;
  • Da tái xanh do các bộ phận trên cơ thể không được cung cấp đủ oxy và máu.

Nguyên nhân tụt huyết áp đột ngột thường xuyên

Có rất nhiều yếu tố có thể trở thành nguyên nhân khiến cho huyết áp của con người đột ngột bị giảm xuống. Muốn tìm được cách điều trị dứt điểm, trước hết chúng ta phải hiểu rõ các nguyên nhân gây ra bệnh.

Một số bệnh lý gây ra bệnh huyết áp thấp

Hiện tượng tụt huyết áp thường xuyên (hay bệnh huyết áp thấp) có mối quan hệ hai chiều với các bệnh mãn tính sau đây:

(Mối quan hệ hai chiều, tức là các căn bệnh sau đây là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu máu, thiếu dinh dưỡng lâu ngày, khiến cho áp lực bơm máu và thể tích máu bị suy giảm, gây ra bệnh tụt huyết áp. Trong khi đó, huyết áp thường xuyên xuống thấp lại khiến lượng máu được cung cấp để nuôi dưỡng các tế bào trong cơ thể bị giảm đi, dẫn đến bệnh tật ngày một trầm trọng hơn)

Bệnh về tim mạch

Sự co bóp của tim nhanh hay chậm, quyết định đến mức độ cao thấp của huyết áp. Khi trái tim của chúng ta không khỏe mạnh, ắt hẳn áp lực bơm máu cũng sẽ bị yếu đi. Đó là lý do vì sao mà những bệnh lý về tim như rối loạn nhịp tim, suy tim, bệnh mạch vành, hở hoặc hẹp van tim… được coi là một trong những nguyên nhân tụt huyết áp rất nguy hiểm.

tụt huyết áp do bệnh về tim mạch
Các vấn đề về tim mạch rất dễ khiến cho huyết áp giảm đột ngột

Bệnh về thận

Ngoài vai trò bài tiết, thận còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra erythropoietin – một hormone sản sinh ra tế bào hồng cầu. Thận yếu, số lượng tế bào hồng cầu giảm cũng là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng hạ huyết áp ở những mắc các bệnh lý về thận như suy thận, sỏi thận,…

Bệnh về gan

Gan là một trong những bộ phận dự trữ máu nhiều nhất trong cơ thể. Khi lá gan của con người gặp các vấn đề như gan nhiễm mỡ; men gan cao; ung thư gan; viêm gan; xơ gan… chức năng dự trữ máu cũng bị suy yếu. Điều này cũng có thể là nguyên nhân tụt huyết áp do thiếu máu.

Bệnh về nội tiết

Nghe thì có vẻ không liên quan, nhưng thực chất các bệnh về nội tiết có thể khiến cho lượng hormone của tuyến giáp bị thiếu hụt. Tình trạng này kéo theo hệ quả là rối loạn chức năng trao đổi chất, nguy cơ dẫn tới chứng huyết áp thấp. Đó là nguyên nhân vì sao những người mắc các bệnh như suy hoặc cường giáp, suy tuyến yên, viêm tuyến giáp… rất hay bị tụt huyết áp.

Bệnh về xương khớp

Các bệnh về xương khớp, mà đặc biệt là thoái hóa đốt sống cổ, có thể gây chèn ép lên các mạch máu và dây thần kinh trong cơ thể. Máu không lưu thông được, thiếu máu lên não sẽ dẫn đến tình trạng hạ huyết áp đột ngột.

Các bệnh về tiêu hóa

Các bệnh về tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy, đầy hơi, đau bụng… sẽ khiến cho cơ thể kém hấp thu các chất dinh dưỡng. Tình trạng này diễn ra lâu này sẽ gây suy nhược – một trong những nguyên nhân tụt huyết áp phổ biến nhất.

Các bệnh về thần kinh

Suy nhược thần kinh, rối loạn giấc ngủ… khiến cho người bệnh bị khó ngủ, mất ngủ… lâu ngày dẫn đến suy nhược cơ thể, gây ra huyết áp thấp.

Một số nguyên nhân khác gây ra bệnh huyết áp thấp

Ngoài nguyên nhân do bệnh lý như đã trình bày ở trên, có rất nhiều yếu tố khác cũng có thể là nguyên nhân tụt huyết áp thường xuyên cho nhiều người. Cụ thể như sau:

Nguyên nhân di truyền

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy: Khoảng 7% số người mắc bệnh tụt huyết áp là do di truyền. Tức là bố mẹ họ thường xuyên huyết áp thấp nên họ cũng phải hứng chịu tình trạng này. Những người huyết áp thấp do bẩm sinh di truyền thường hơi gầy yếu, nhưng vẫn khỏe mạnh bình thường. Đồng thời, họ có xu hướng cảm thấy khó chịu khi huyết áp tăng lên mức bình thường (120/80)

Do tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc như thuốc lợi tiểu, chống trầm cảm, trị huyết áp cao… rất dễ trở thành nguyên nhân tụt huyết áp đột ngột và thường xuyên. Bởi lẽ cơ chế của các loại thuốc này có liên quan trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương.

tụt huyết áp phải làm sao
Rất nhiều loại thuốc chữa bệnh là nguyên nhân tụt huyết áp cho người sử dụng

Do thiếu chất dinh dưỡng

Bổ sung dinh dưỡng cân bằng và đầy đủ là yêu cầu tối cần thiết để duy trì một cơ thể khỏe mạnh và dẻo dai. Thiếu hụt chất dinh dưỡng là nguyên nhân gây ra rất nhiều vấn đề về sức khỏe, trong đó bao gồm hiện tượng tụt huyết áp.

Do mang thai

Trường hợp các bà bầu bị tụt huyết áp không phải là hiện tượng hiếm gặp. Lý do là vì hệ tuần hoàn của phụ nữ mang thai sẽ bị giãn ra nhanh chóng trong 24 tuần đầu tiên của thai kỳ. Hạ huyết áp thường xảy ra trong 24 tuần đầu mang thai, đây là hiện tượng bình thường, không đáng lo lắng lắm.

Do các vấn đề bất thường khác về sức khỏe

  • Mất máu quá nhiều
  • Bỏng nặng
  • Mất nước do tiết mồ hôi nhiều, tiêu chảy, nôn ói
  • Nhiễm trùng quá nặng.

Bị tụt huyết áp có nguy hiểm không?

Người ta thường quan tâm và lo lắng nhiều hơn về bệnh huyết áp cao, mà nghĩ rằng huyết áp thấp không đáng lo ngại lắm. Đúng là hiện tượng hạ huyết áp có thể gặp ở rất nhiều người khỏe mạnh bình thường. Nếu chỉ thỉnh thoảng mới bị giảm huyết áp đột ngột thì không có gì đáng lo ngại lắm. Vì thế, người ta thường không hiểu đúng về chuyện bị tụt huyết áp có nguy hiểm không?

Trên thực tế, tình trạng tụt huyết áp kéo dài có thể dẫn đến rất nhiều biến chứng nguy hiểm như sau:

Tai nạn do ngất xỉu

Huyết áp hạ đột ngột, thiếu máu và oxy lên não, não bộ không thích ứng kịp, dẫn đến ngất xỉu. Đây là một hiện tượng phổ biến của bệnh tụt huyết áp. Bình thường thì không sao, nhưng nếu người bệnh đang điều khiển xe tham gia giao thông, đang đứng trên cao hoặc đi cầu thang… mà ngất xỉu thì hiểm họa thật khôn lường.

Suy giảm trí nhớ

Nếu không hiểu rõ về bệnh tụt huyết áp và cách điều trị, để tình trạng này diễn ra trong một thời gian dài, não bộ sẽ không được nuôi dưỡng với đầy đủ máu và oxy cần thiết, lâu dần khiến cho trí nhớ của con người không còn được minh mẫn, khỏe mạnh.

Yếu sinh lý ở cả nam và nữ

Huyết áp giảm, lượng máu bơm đến mọi cơ quan đều giảm, đặc biệt là các cơ quan ở xa tim như bộ phận sinh dục. Không được cung cấp đủ máu, dẫn đến rối loạn cương dương ở đàn ông, và gây khô teo, giảm tiết dịch âm đạo ở phụ nữ. Ngoài ra, tụt huyết áp thường xuyên còn khiến cho cơ thể thiếu sức sống, dẫn đến suy giảm ham muốn tình dục.

Đột qụy não, nhồi máu cơ tim

Huyết áp thấp dẫn đến thiếu máu lên não. Các tế bào thần kinh vì thế mà không được nuôi dưỡng đầy đủ. Tình trạng này kéo dài có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng như teo não, nhũn não, tăng nguy cơ hình thành các cục máu đông. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tai biến, đột qụy hoặc nhồi máu cơ tim…

tụt huyết áp có nguy hiểm không
Thường xuyên bị tụt huyết áp khiến cho các tế bào thần kinh không được nuôi dưỡng tốt

Mức độ nguy hiểm của các hiện tượng tai biến, đột qụy hay nhồi máu cơ tim…  ắt là không còn xa lạ gì đối với tất cả mọi người nữa. Biến chứng này khiến cho ai cũng phải rùng mình khi tự hỏi “Bị tụt huyết áp có nguy hiểm không?”

Tử vong do sốc

Khi chỉ số huyết áp thấp quá mức, mọi cơ quan trong cơ thể đều bị thiếu máu nghiêm trọng. Lúc này, người bệnh rất có thể bị sốc do tụt huyết áp, biểu hiện là da tái nhợt, mồ hôi nhiều, thở gấp, mạch yếu và nhanh, ngất xỉu… Khi bị sốc do huyết áp thấp quá mức mà không được sơ cứu, cấp cứu kịp thời, người bệnh rất dễ bị tử vong.

Với tất cả những biến chứng nặng nề có thể xảy đến như trên, xin đừng bao giờ ngốc nghếch đặt câu hỏi “Bị tụt huyết áp có nguy hiểm không?”nữa nhé! Khi thấy bất cứ dấu hiện nào của việc hạ huyết áp mà diễn ra thường xuyên, bạn cần đến ngay các cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời.

Cách chữa tụt huyết áp hiệu quả nhất

Như đã nói ở trên, khi có bất cứ dấu hiệu nào cho thấy huyết áp thường xuyên giảm đột ngột, cách làm an toàn và thông minh nhất chính là đến bệnh viện kiểm tra để biết được chính xác nguyên nhân, tình trạng bệnh tụt huyết áp và cách điều trị tốt nhất cho mình.

Bên cạnh việc uống thuốc và điều trị theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ, người bị bệnh tụt huyết áp cũng nên chú ý nhiều hơn đến chế độ ăn uống, sinh hoạt, luyện tập hàng ngày của chính mình để  góp phần hỗ trợ điều trị và phòng ngừa bệnh tái phát.

Người bị tụt huyết áp nên làm gì hàng ngày?

Người thường xuyên bị tụt huyết áp phải làm gì để tình trạng của mình được cải thiện theo chiều hướng tích cực hơn? Câu trả lời như sau:

Thay đổi chế độ ăn uống

Chế độ ăn uống quyết định rất lớn tới chỉ số huyết áp của con người. Có rất nhiều người vốn dĩ khỏe mạnh bình thường, nhưng vì ăn uống mất cân bằng và thiếu dinh dưỡng nên đã mắt bệnh huyết áp cao hoặc thấp. Vậy người bị tụt huyết áp nên ăn uống gì?

tụt huyết áp nên ăn gì
10 loại thực phẩm rất tốt cho người thường xuyên bị hạ huyết áp
Tụt huyết áp nên ăn gì và không nên ăn gì

Nên:

  • Ăn thịt nạc, cá, trứng, ngũ cốc nguyên hạt, súp lơ xanh, rau cải bó xôi, bí đỏ, táo, lựu, mật ong… rất giàu vitamin B12, sắt và axit folic, tốt cho máu.
  • Nên ăn mặn hơn một chút. Muối có tác dụng kéo nước vào các thành mạch máu, giúp máu lưu thông tốt hơn.
  • Đối với những người bị tụt huyết áp sau ăn thì nên chia nhỏ các bữa ăn, ăn ít tinh bột.

Không nên:

  • Một số thực phẩm làm giảm huyết áp như cà rốt, cà chua, táo mèo, hạt dẻ, sữa ong chúa
  • Các thực phẩm có tính hàn như: hạt hướng dương, rau chân vịt, dưa hấu, dưa chuột, cần tây, đậu xanh, đậu đỏ, tỏi, hành tây,…
Tụt huyết áp nên uống gì và không nên uống gì

Nên:

  • Uống nhiều nước khoáng, nước dừa
  • Khi bị tụt huyết áp uống nước đường vào có thể là giải pháp tạm thời để khiến huyết áp tăng trở lại, nhưng không nên lạm dụng thường xuyên. Tương tự, trà gừng, trà đặc hay cà phê cũng vậy.

Không nên:

  • Đồ uống có cồn: Khiến cơ thể bị mất nước.
  • Nước ngọt có nhiều đường: Gây mất nước do hệ bài tiết phải mất công đào thải lượng đường dư thừa ra khỏi cơ thể.

Thay đổi chế độ sinh hoạt, luyện tập

Thay đổi thói quen sinh hoạt, tập luyện một chút cũng là cách trị tụt huyết áp hết sức hiệu quả. Theo đó, người bệnh nên:

tập thể dục giúp trị tụt huyết áp
Thể dục thể thao mỗi ngày giúp tăng sức khỏe, đầy lùi căn bệnh tụt huyết áp
  • Tập thể dục thể thao mỗi ngày
  • Hít một hơi thật sâu một vài phút trước khi ra khỏi giường, hoặc khi đang nằm, ngồi và cần đứng lên.

Và không nên:

  • Ngồi lâu một chỗ, ngồi vắt chân, ngồi xổm,…
  • Đứng lên ngồi xuống một cách đột ngột.

Sử dụng sản phẩm hỗ trợ từ thảo dược

Một trong những cách khác rất hữu ích để đối phó với chứng bệnh này chính là sử dụng các sản phẩm hỗ trợ điều trị hạ huyết áp. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, không lo tác dụng phụ, bạn nên lựa chọn các sản phẩm đáp ứng những yêu cầu sau:

  • Có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, được sản xuất và phân phối bởi các đơn vị uy tín.
  • Có chiết xuất từ thiên nhiên. Một số thành phần thiên nhiên rất tốt cho việc hỗ trợ chữa tụt huyết áp là: Cao khô bưởi bung, bột hạt sen, mật ong, tinh nghệ, bột mạch nha, bột can khương…

Cách sơ cứu người bị tụt huyết áp

  • Đưa người bệnh ra chỗ thoáng mát, đặt nằm xuống (để đầu thấp, hơi ngửa và chân giơ cao)
  • Cho người bệnh uống khoảng 480 ml nước ấm để điều hòa lại huyết áp. Ngoài ra, cũng có thể cho người bệnh ăn sô cô la, trà gừng, nước sâm, nước nho…
  • Day thái dương cho bệnh nhân khoảng 20 – 30 lần (Chú ý tham khảo thêm các hướng dẫn để thực hiện việc này đúng cách)
  • Đưa đến các cơ sở y tế để các bác sĩ kiểm tra và quyết định xem trong trường hợp này người bị tụt huyết áp có nên truyền nước không.
sơ cứu người bị tụt huyết áp
Mỗi người đều nên trang bị cho mình những kiến thức hữu ích về cách sơ cứu người bị tụt huyết áp để sẵn sàng áp dụng trong tình huống khẩn cấp

Tụt huyết áp không phải là một hiện tượng đơn giản như nhiều người vẫn thường nghĩ. Tình trạng này nếu kéo dài mà không có hướng chữa trị kịp thời thì sẽ rất nguy hiểm cho người mắc bệnh. Do đó, chúng ta nên tích cực đi khám sức khỏe định kỳ, hoặc mua dụng cụ đo huyết áp để theo dõi huyết áp của các thành viên trong gia đình. Xin đừng chủ quan với sức khỏe và tính mạng của bản thân!

Đọc ngay phương pháp điều hòa huyết áp tại: https://giadinhkhoeaz.com/bao-huyet-khang/