Cây sinh địa và những công dụng không phải ai cũng biết

0

Từ ngàn xưa, tạo hóa vốn đã ưu đãi cho người Việt Nam rất nhiều những vị thuốc diệu kỳ có sẵn trong tự nhiên, và sinh địa là một trong những món quà tuyệt vời như thế. Đây là vị thuốc gì và được sử dụng như thế nào? Mời quý độc giả hãy cùng Gia Đình Khỏe tìm hiểu nhé!

Khái quát về cây sinh địa

Giống cây sinh địa là gì

Có tên khoa học là Rehmannia giutinosa, ở Việt Nam còn có tên gọi khác là cây sinh địa hoàng. Đây là một loài cây thân thảo, có thể trồng được rộng rãi tại tất cả các tỉnh thành của đất nước Việt Nam, miễn là vùng đó có điều kiện nhiệt độ không dưới 3 độ C trong nhiều ngày liên tục.

cây sinh địa
Hình ảnh cây sinh địa trong tự nhiên và qua đồ họa

Sinh địa dược liệu được chế biến như thế nào

Cách chế biến thành địa hoàng

Trong đông y, các thầy thuốc thường thu hoạch thân và rễ (cũng chính là củ) của loài cây này đem phơi hoặc sấy khô để làm thuốc. Vị thuốc sau khi đã qua phơi, sấy khô như trên thì thường được gọi là sinh địa hoàng hoặc ngắn gọn hơn nữa là địa hoàng. Vị thuốc này sẽ được sử dụng riêng lẻ hoặc kết hợp với các vị thuốc thiên nhiên khác tùy thuộc vào từng mục đích chữa bệnh khác nhau.

Cách chế biến thành thục địa

Bên cạnh cách làm thông thường, người ta còn chế biến sinh địa hoàng theo một cách riêng đặc biệt để tạo ra thục địa. Cụ thể cách làm như sau:

  • Ngâm củ sinh địa cùng với rượu trắng, theo tỉ lệ 90 kg dược liệu/10 lít rượu
  • Đun sôi rượu và thuốc rồi đun nhỏ lửa cho đến khi rượu cạn (Trong lúc đun, cứ mỗi 1 giờ, người chế biến phải múc rượu ở đáy nồi để rưới lên bề mặt các củ dược liệu để cho thuốc thấm đều)
  • Đem các củ thuốc đã nấu cạn với rượu ra phơi trong 3 ngày liên tiếp
  • Bỏ củ sinh địa đã phơi vào nồi nấu chung với nước gừng cho đến cạn, sau đó lại phơi khô.
  • Người chế biến phải lặp lại các công đoạn trên từ 5 – 7 lần, cho đến khi dược liệu có màu đen nhánh là có thể dùng được.
thục địa
Thục địa đạt chuẩn phải có màu đen nhánh

Đọc đến phần chế biến vị thuốc này, ắt sẽ có nhiều người thắc mắc củ sinh địa mua ở đâu? Câu trả lời là: Bạn có thể tìm mua ở các trung tâm dược liệu và các nhà thuốc đông y trên toàn quốc.

Đặc tính dược lý của cây sinh địa hoàng

Có rất nhiều công trình nghiên cứu y học từ cổ truyền cho đến hiện đại đã tìm hiểu kỹ lưỡng về đặc tính dược lý của loại dược liệu tuyệt vời này. Cụ thể một số đặc tính dược lý tiêu biểu nhất có thể kể đến như sau:

Theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền thì các vị thuốc sinh địa có công dụng lương huyết sinh tân (tức là bổ máu), nhuận táo (tức là hỗ trợ việc tiêu hóa tốt hơn) và tư âm giáng hỏa (tức là làm mát gan, thanh lọc thận).

Theo y học hiện đại

Ngoài các công dụng bổ máu, nhuận tràng, giải độc gan thận mà y học cổ truyền đã chứng minh, các nghiên cứu của y học hiện đại còn chỉ ra một số tác dụng dược lý tuyệt vời khác của các vị thuốc sinh địa, đó là:

  • Chống viêm
  • Hạ đường huyết (mới chỉ nghiên cứu trên súc vật)
  • Hạ huyết áp, hỗ trợ tim mạch, cầm máu, bổ gan thận, giúp lợi tiểu, chống nấm và phóng xạ.
  • Có thể làm ức chế sự miễn dịch kiểu cocticoit

Sinh địa có tác dụng gì

Theo kinh nghiệm mà ông cha ta truyền lại từ nhiều đời nay thì cả hai vị thuốc địa hoàng và thục địa đều là những vị thuốc quý đem lại rất nhiều lợi ích chữa bệnh. Nhưng cụ thể thì các vị thuốc sinh địa có tác dụng gì? Chúng nên và không nên sử dụng trong những trường hợp như thế nào? Câu trả lời sẽ có ngay sau đây:

Cây sinh địa chữa bệnh gì

Trị các bệnh cấp tính

Vị thuốc sinh địa đã được sử dụng trong rất nhiều bài thuốc, kết hợp cùng các vị khác như mạch môn, huyền sâm, tê giác… để trị các bệnh cấp tính như sốt cao, mồm khô, lưỡi đỏ… do huyết nhiệt sinh ra. Tiêu biểu là một số bài thuốc như sau:

  • Trị viêm/đau họng, sốt, khát nước: Sắc 16 gram sinh địa hoàng + 12 gram huyền sâm + 12 gram mạch môn + 2 quả trám giã nát lấy nước uống rất hiệu quả.
  • Chữa táo bón, mất nước, lưỡi khô đỏ: 16 gram địa hoàng + 20 gram huyền sâm + 16 gram mạch môn
sinh địa chữa bệnh chảy máu cam
Sinh địa được áp dụng trong các bài thuốc trị chảy máu cam

Trị các bệnh xuất huyết do máu nóng

Cơ thể con người bị nóng trong sẽ sinh ra các chứng bệnh như chảy máu cam, thổ ra huyết (hay nôn ra máu), trong phân hoặc nước tiểu có máu… Khi đó, y học cổ truyền đã có ngay các bài thuốc sau:

  • Trị máu cam: Dùng 40 gram sinh địa tươi đem sắc nước uống là khỏi ngay
  • Trị chứng thổ huyết: Dùng 24 gram sinh địa tươi + 12 gram lá sen tươi + 12 gram trắc bá diệp tươi + 8 gram ngãi diệp tươi sắc lấy nước uống.
  • Trị chứng bệnh sốt cấp (trong thời kỳ bệnh đang hồi phục, bệnh nhân bị chảy máu chân răng, miệng khô đắng, đau họng): Dùng 16 gram địa hoàng + 12 gram mạch môn + 12 gram thạch hộc sắc lấy nước uống.

Trị các bệnh ngoài da do máu nóng

Máu nóng khiến cho con người dễ bị các bệnh ngoài da như nấm nhiễm trùng, chàm lở, ngứa urticaire… Trong trường hợp này thì y học cổ truyền sẽ kết hợp sinh địa với kinh giới + đương quy + thương truật sao khô + phòng phong + Hồ ma nhân + khổ sâm + ngưu bàng tử + thuyền thoái + tri mẫu + cam thảo sống + mộc thông và thạch cao. Bài thuốc này có tác dụng thanh nhiệt, giảm ngứa và tiêu sưng rất hiệu quả.

Trị bệnh tiểu đường

Có một bài thuốc chữa bệnh tiểu đường rất nổi tiếng: 40 gram sinh địa hoàng + 20 gram sơn thù +  20 gram hoàng kỳ + 40 gram sơn dược + 12 gram tụy heo sắc lấy nước uống hàng ngày.

Trị bạc tóc, rụng tóc

sinh địa trị tóc bạc sớm
Với tác dụng lương huyết, làm sạch máu, sinh địa góp phần cải thiện chứng bạc tóc sớm

Có thể nhiều người không biết nhưng máu xấu, chất lượng máu kém cũng là một căn nguyên dẫn đến tình trạng tóc bạc sớm, tóc thưa, gãy rụng nhiều. Với tác dụng dược lý nổi tiếng là lương huyết thanh tân, cây sinh địa kết hợp với một số dược liệu khác như huyền sâm, hà thủ ô đỏ,… đã tạo nên một bài thuốc “xanh tóc đỏ da” vô cùng tuyệt vời từ ngàn năm nay.

Sự kết hợp giữa cây sinh địa, huyền sâm và hà thủ ô đỏ chính là bí quyết tạo nên một sản phẩm hỗ trợ điều trị rụng tóc, hói đầu cực kỳ được tin dùng trên thị trường hiện nay, đó là thực phẩm bảo vệ sức khỏe ZHair do công ty TNHH Dược phẩm USAPHA sản xuất.

thực phẩm chức năng zhair
Thực phẩm bảo vệ sức khỏe ZHair đã giúp rất nhiều người dùng lấy lại được mái tóc đen dày và khỏe mạnh

Ngoài các công dụng trị bệnh nói trên, địa hoàng và thục địa còn được sử dụng trong rất nhiều bài thuốc dân gian khác. Trong khuôn khổ một bài viết, Gia Đình Khỏe không thể nào giới thiệu hết các công dụng của cây thuốc kỳ diệu này! Quý bạn đọc có thể tìm kiếm Google với từ khóa “Sinh địa có tác dụng gì” hay “Sinh địa chữa bệnh gì” để tìm hiểu thên.

Những ai không nên dùng các vị thuốc sinh địa

Các bài thuốc từ cây sinh địa có tác dụng bổ thận âm, gan âm và tỳ âm – tức là chỉ phù hợp với những người bị thận âm hư, chứ không phù hợp với những người bị thận dương hư. Chúng ta có thể phân biệt người bị thận âm hư với người bị thận dương hư thông qua một số đặc điểm như sau:

  • Người bị thận âm hư: Thân nhiệt cao, gan bàn tay bàn chân thường nóng, thường đổ mồ hôi trộm và miệng hay trong tình trạng khô.
  • Người bị thận dương hư: Cơ thể mỏi mệt, hay bị bủn rủn ở đầu gối và thắt lưng, thân nhiệt thấp, chân tay lạnh, thường sợ lạnh hơn những người bình thường khác.

Có thể thấy, sinh địa là một loại dược liệu tuyệt vời, với nhiều công dụng hữu ích trong chăm sóc sức khỏe con người. Tuy nhiên, muốn sử dụng bất kỳ thứ gì một cách an toàn và hiệu quả, thì yêu cầu tối quan trọng vẫn là phải dùng đúng liều lượng, đúng cách. Do đó, chúng ta chỉ nên sử dụng các vị thuốc sinh địa theo chỉ dẫn của thầy thuốc có uy tín.

Đọc thêm các loại cây thuốc quý:

Cây sinh địa và những công dụng không phải ai cũng biết
Đánh giá bài viết

Để lại một trả lời

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.