Cách nhận biết cây hà thủ ô đỏ trong tự nhiên

0

Hà thủ ô đỏ, một loại dược liệu quý hiếm đã được đưa vào Sách đỏ Việt Nam. Loại cây này có công dụng bổ gan thận, bổ máu, làm đen râu tóc… Với nhiều công dụng tốt như thế nên nhiều kẻ đã cố tình làm giả vị thuốc này để trục lợi. Vậy làm sao để nhận biết cây hà thủ ô đỏ?

Mô tả cây Hà thủ ô đỏ

Cây Hà thủ ô đỏ hay còn gọi là dạ giao đằng, mằn năm, xạ ú sí, khua lình… có tên khoa học là  Fallopia multiflora thuộc họ Rau răm.

Cây thuộc loại thân mềm có dây leo, sống lâu năm. Các thân dây mọc quấn vào nhau, vỏ ngoài thân có màu xanh tía, nhẵn, có vân. Lá cây mọc so le, có cuống dài. Phiến lá của cây hà thủ ô đỏ hình tim, đầu nhọn, cả 2 mặt lá đều nhẵn. Hoa hà thủ ô mọc thành chùm nhiều nhánh, hoa nhỏ có màu trắng.

Rễ cây hà thủ ô chính là bộ phận được sử dụng để làm thuốc. Rễ củ hình tròn, dài, không đều. Mặt ngoài có những chỗ lồi lõm do các nếp nhăn ăn sâu tạo thành. Khi cắt thấy có lớp bần mỏng màu nâu sẫm, mô mềm, vỏ màu đỏ hồng, có nhiều bột, ở giữa có ít lõi gỗ, vị chát.

cây hà thủ ô đỏ
Cây hà thủ ô đỏ, thần dược bồi bổ sức khỏe

Địa điểm phân bố cây Hà thủ ô đỏ

Trên thế giới, Hà thủ ô đỏ xuất hiện ở một số nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ. Ở nước ta, cây hà thủ ô phân bố ở một số tỉnh miền núi phía Bắc như: Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Thanh Hóa…

Cách nhận biết cây Hà thủ ô đỏ và hà thủ ô trắng

Ở nước ta cây hà thủ ô có 2 loại là hà thủ ô đỏ và hà thủ ô trắng. Cây hà thủ ô trắng có ít tác dụng và không được sử dụng để làm thuốc. Chính vì thế việc nhận biết sự khác biệt giữa 2 loại cây này để người dùng tránh bị nhầm lẫn khi mua dược liệu.

Phân biệt qua thân, lá

Như mô tả về hình ảnh cây hà thủ ô đỏ bên trên, cây có thân màu xanh lục hoặc đỏ tía, vỏ ngoài có vân, hoa có màu trắng. Còn ở cây hà thủ ô trắng, thân và cành có màu nâu đỏ, vỏ có nhiều lông, hoa màu nâu nhạt hoặc có thể là vàng tía trông rất bắt mắt.

cách nhận biết cây hà thủ ô đỏ
Đặc điểm khác nhau của cây hà thủ ô đỏ và trắng

Phân biệt qua củ

Nếu nhìn bên ngoài thì  rất khó phân biệt củ hà thủ ô đỏ và củ hà thủ ô trắng. Tuy nhiên, khi cắt ra ta sẽ nhận thấy củ hà thủ ô đỏ có phần ruột màu đỏ, còn hà thủ ô trắng sẽ có màu trắng. Đây cũng chính là đặc điểm để phân loại thành tên gọi của 2 cây này.

Phân biệt qua công dụng

Củ hà thủ ô chính là phần được sử dụng để làm dược liệu. Theo y học dân gian, củ của cây hà thủ ô đỏ được sử dụng để làm thuốc nhiều hơn. Loại củ này có màu nâu hồng khi còn tươi, nhiều bột, trông giống củ khoai. Củ hà thủ ô đỏ có vị đắng, hơi chát và không có mùi thơm.

Củ hà thủ ô trắng có màu trắng, phiến khá đều, có mùi thơm, vị đắng. Củ ít có tác dụng chữa bệnh nên không được sử dụng nhiều.

Cách nhận biết vị thuốc hà thủ ô đỏ thật và giả

Hà thủ ô đỏ có nhiều tác dụng tốt trong chữa bệnh về gan thận, đau lưng mỏi gối, bồi bổ khí huyết, làm đen râu tóc…nên hiện nay có nhiều người lợi dụng điều này để làm giả hà thủ ô đỏ. Vậy làm sao để nhận biết hà thủ ô đỏ thật?

Đặc điểm hà thủ ô đỏ thật

Hà thủ ô được bán dưới 2 dạng là dạng củ và dạng phiến. Củ có thể chất cứng, rát khó bẻ. Còn khi ở dạng phiến, hà thủ ô đỏ có nhiều hình dạng khác nhau, lớp ngoài cùng màu nâu đen, bên trong có màu nâu hồng, ở giữa một số phiến có lõi gỗ to. Phiến hà thủ ô giòn, có thể bẻ gãy, mùi thơm nhẹ, nếm có vị chát.

Hà thủ ô đỏ trước khi sử dụng thường được chế biến bằng phương pháp cửu chưng cửu sái nên có mùi khác với mùi của củ hà thủ ô đỏ khi chưa chế biến và màu sắc cũng đậm hơn. Những phiến để lâu ngày thường chuyển màu nâu đen và đôi khi có mùi ôi hoặc mốc nếu bảo quản không tốt.

phân biệt hà thủ ô thật giả
Hình ảnh nhận biết hà thủ ô đỏ thật và giả

Nhận biết hà thủ ô đỏ giả

Phiến hà thủ ô giả thường dày, có màu nâu hồng hoặc nâu tím, phiên có hình dạng cong queo, lớp bần bề ngoài hơi sần sùi hay có xơ gai nhỏ. Thể chất cứng, khó bẻ, vị rất chát, the lưỡi.

Ngoài ra, cách nhận biết cây hà thủ ô đỏ nhanh và chính xác nhất đó chính là kiểm tra qua kính hiển vi. Khi soi qua kính hiển vi, sẽ thấy phiến hà thủ ô thật có nhiều tinh thể calci oxalat hình cầu gai trong mô mềm, còn hà thủ ô giả không có thành phần này.

Ngày nay, hà thủ ô đang được sử dụng nhiều hơn trong các bài thuốc và sản phẩm y học. Vì thế, việc nhận biết cây hà thủ ô đỏ không chỉ giúp chúng ta hiểu được về đặc điểm và tác dụng của cây mà còn giúp chúng ta tránh được những loại hàng nhái, kém chất lượng.

Cách nhận biết cây hà thủ ô đỏ trong tự nhiên
Đánh giá bài viết

Để lại một trả lời

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.